شاخص های اقتصادی بهداشت و درمان و سرانه بهداشت و درمان در ایران

امسال بودجه‌ حوزه‌ بهداشت و درمان در کشور ایران , چهار هزار و 100 میلیارد تومان است که یکهزار و 100 میلیارد تومان آن آموزشی و باقی به بخش درمان اختصاص یافته است. این رقم معادل 4/5 درصد از تولید ناخالص ملی است که رقم پایینی در مقایسه با سایر کشورها است.

در بودجه سال 91 تصويب رقمي معادل 6 هزار ميليارد تومان كه بايد از عوايد اجراي قانون هدفمندي يارانه‌ها به سرانه بهداشت و درمان پرداخت شود، يك رخداد خوشايند و قابل‌توجه بود اما همانطور که انتظار می رفت مانند سالهای قبل این رقم در حد تصویب و اعداد و رقم باقی ماند و “طفل بی حامی بهداشت و درمان ایران” همچنان سرش بی کلاه ماند. بهداشت و درمان با وعده وعید سامان نمی یابد و نیاز به توجه اساسی به آن دارد.

وزارت بهداشت و درمان ایران در سال گذشته، دوهزار و ۴۰۰ میلیارد تومان کسری بودجه داشته است.

در حالی که دولت دهم متعهد شده بود مبلغ سه هزار میلیارد تومان از محل مازاد درآمدهای نفتی را به وزارت بهداشت و درمان کشور بپردازد  وزیر بهداشت و درمان ایران از عدم اجرای دولت به تعهد خود در این حوزه خبر داده و گفته بود: “دولت هنوز ریالی از مازاد درآمدهای نفتی به بخش سلامت کشور پرداخت نکرده است.”

وزارت بهداشت در شش‌سال دولت محمود احمدی‌نژاد، ۱۰ ‌هزار میلیارد تومان کسری بودجه داشته است. این در حالی است که متوسط سرانه درمانی هر فرد در این دوره پنج‌هزار و ۷۰۰ تومان گزارش شده و وزارت بهداشت و درمان سرانه ۲۲ سال شهروندان ایرانی را از دولت طلبکار است.

رتبه شاخص مشارکت عادلانه در نظام سلامت در کشورهای ترکیه را ۴۹، بنگلادش ۵۱، امارات ۴۶، بحرین ۷۵، قطر ۷۰، الجزایر ۷۴ و لبنان را ۱۰۱ عنوان کرد و افزود: “رتبه ایران در تولید ناخالص داخلی ۲۹ است در حالی که جایگاه سلامت ایران با توجه به رتبه ۴۹ در تولید ناخالص داخلی، عادلانه نیست.”

کشورهای هم‌تراز ایران از لحاظ درآمدی، ۷/ ۶۲‌ درصد ازهزینه‌های سلامت را تأمین می‌کنند.

میزان مشارکت بخش دولتی ایران را در بخش بستری ۴۶‌ درصد و در بخش سرپایی و خدمات پاراکلینیکی بالای ۳۵‌ درصد است که پرداخت باقی‌مانده هزینه‌ها بر دوش مردم (بخش بستری ۸/۵۴ درصد و بخش سرپایی و پاراکلینیکی ۶۸ درصد) سخت و طاقت‌فرسا است.

درصورتی که میزان مشارکت در بخش خصوصی در ایران بسیار بسیار بالاتر و پرداخت هزینه های درمانی در این بخش، تنها از برای درصد کمی از اقشار جامعه امکان پذیر است.

شاخص‌هاي اقتصادي بخش بهداشت و درمان متعدد است. يكي از اين شاخص‌ها، سهم بخش بهداشت از تولید ناخالط ملی GDP است.

اما توجه به این اعداد و ارقام بدون دانستن تولید ناخالص ملی هر کشور و بودجه سرانه برای هر نفر, مفهوم کاملی را در پی نخواهد داشت. بطوریکه 1/9 تولید ناخالص ملی کانادا بسیار بیشتر از 8/3 درصد تولید ناخالص ملی کشور مصر خواهد بود.

اما بطور کلی در كشور‌هاي منطقه مديترانه شرقـي که ایران نیز حزوی از آن است؛ این میزان برابر است با: مصر 8/3 درصد، اردن 1/8، كويت 3، عراق 7/3، سوريه 5/2، ايران 5/5 و در ساير كشور‌ها آلمان 6/10،  فرانسه 5/9، ژاپن 8/7، آمريكا 13، كانادا 1/9 و سوئيس 7/10 درصد است. شاخص‌هاي ديگر سهمي است كه مردم از درآمد شخصي خود پرداخت مي‌كنند و شاخص سرانه هزينه هاي بهداشتي به دلار است و به ترتيب به شرح زير مي‌باشد :

مصر 6/49 و 24،  اردن 6/37 و 71، كويت 8/12 و 511، عراق 1/40 و 225، سوريه 6/36 و 19، ايران 9/50 و 119، آلمان 6/10 و 1819، فرانسه 2/10 و 1563، ژاپن 3/19 و 2230، آمريكا 3/15 و 1993، كانادا 5/15 و 1483، سوئيس 8/32 و 1988 . همانطور كه ملاحظه مي‌شود سهم بخش بهداشت از  GDP و سهمي كه مردم از جيب خودشان پرداخت مي‌كنند و هزينه سرانه بهداشت در كشور‌هاي مختلف، متفاوت است آنچه كه مهم است در كشور‌هاي صنعتي سهم مردم بسيار پايين تر از كشور‌هاي جهان سوم است كه نشانه عدالت و رفاه اجتماعي در اين كشور‌ها است.

در بین سالهای 2005 تا 2010 در ایران هزینه بهداشت  سرانه بر اساس درصدتولید ناخالص ملی (% of GDP) در تمام سالها ثابت بوده و 4.2 درصد بوده است. اما میزان سرانه هر نفر براساس دلار آمریکا در این سالها برابر بوده است با :

در بین سالهای 2005 تا 2010 در ایران هزینه بهداشت  سرانه بر اساس درصدتولید ناخالص ملی (% of GDP) در تمام سالها ثابت بوده و 4.2 درصد بوده است. اما میزان سرانه هر نفر براساس دلار آمریکا در این سالها برابر بوده است با :

سال 2005           سال 2006           سال 2007           سال 2008           سال2009            سال 2010

۱۱۳                  ۱۳۲                 ۱۵۰                 ۱۹۱                  ۲۲۳                 ۲۶۱

منبع آمار:  EIU

بازگشت به فهرست شاخص های بهداشتی